نقش شهود در معرفت‌شناسی اخلاق

دکتر ابوالقاسم فنایی در پنجمین همایش نظام اخلاقی که در آذرماه ۱۳۹۵ برگزار شد در خصوص نقش شهود در معرفت‌شناسی اخلاق سخن گفت.

به زعم وی استدلال و شهود دو حوزه جدا ازهم نیستند و استدلال جایگزین شهود نمی‌شود و تنها با استدلال می‌توانیم صحت شهودهای خود را چك کنیم.

فنایی معتقد است وقتی ما درباره جايگاه شهود در معرفت‌شناسی اخلاقی صحبت می‌كنيم منظور از معرفت‌شناسی اخلاق، يک رشته تخصصی است. زيرا شهود هم در اين شاخه از فلسفه جايگاه و نقش مهمی دارد و هم در زندگی روزمره.

به تعبیر او اغلب اوقات در زندگی روزمره، در موقعيت‌هايی قرار می‌گيريم كه ناچار به داوری اخلاقی می‌شويم و خيلی از آن داوری‌های اخلاقی، دقيقا همان چيزی است كه فيلسوفان اخلاق به آن، داوری شهودی يا شهود اخلاقی می‌گويند. آن داوری‌هايی كه بدون تأمل و به نحو خودجوش از ما سر می‌زند، داوری شهودی است. از این رو، شهودها صد در صد قابل اعتماد نیستند زيرا آنچه در ذهن ماست مخلوطی از شهودهای حق و باطل است. بر این اساس، ما به روش‌های فلسفه اخلاق نیاز داریم تا به شهودهای قابل اعتماد دست یابیم.

دکتر فنایی در سخنان خود برای بررسی جايگاه شهود در معرفت‌شناسی اخلاقی چند پرسش مقدماتی را طرح کردند.